मृत्युमार्ग बन्दै भीमफेदी–कुलेखानी सडकः तीन महिनामा चार ठूला दुर्घटना, २१ को मृत्यु

पोखरा । संघीय राजधानी काठमाडौँ र मधेस प्रदेशलाई जोड्ने छोटो दूरीको वैकल्पिक मार्गका रूपमा परिचित मकवानपुरको भीमफेदी–कुलेखानी सडकखण्डमा पछिल्लो समय सवारी दुर्घटनाको जोखिम भयावह बन्दै गएको छ । तथ्याङ्कअनुसार बितेको तीन महिनाको अवधिमा यस मार्गमा भएका विभिन्न सवारी दुर्घटनामा परी २१ जनाको अकालमा ज्यान गइसकेको छ ।

बिहीबार बिहान भीमफेदी गाउँपालिका–६ स्थित चिसापानीगढीमा भएको विद्युतीय माइक्रोबस दुर्घटनामा १४ जनाको मृत्यु भएसँगै मृतकको यो संख्या २१ पुगेको हो । काठमाडौँ र तराई–मधेसबीच ओहोरदोहोर गर्ने सवारीसाधनको चाप दिनप्रतिदिन बढ्दो क्रममा रहे पनि सडकको सुरक्षा व्यवस्था, नियमित अनुगमन र ट्राफिक नियमको कडाइका साथ पालना हुन नसक्दा यात्रा असुरक्षित बन्दै गएको देखिन्छ ।

छठ पर्व मनाउन काठमाडौँबाट सर्लाहीको चक्रघट्टा गाउँपालिका–४, सुन्दरपुरतर्फ जाँदै गरेको मधेस प्रदेश ०३–००१ ज ०८८० नम्बरको विद्युतीय माइक्रोबस बिहीबार बिहान करिब ५ः४५ बजे चिसापानीगढीमा अनियन्त्रित भई सडकबाट करिब ५०० मिटर तल खसेको थियो। उक्त भयानक दुर्घटनामा चालकसहित १४ जनाले घटनास्थल तथा उपचारका क्रममा ज्यान गुमाएका छन् भने अन्य ६ जना घाइते भएका छन् ।

दुर्घटनाको कारण अझै रहस्यमै

चिसापानीगढी दुर्घटना के कारणले भयो भन्ने यकिन तथ्य अझै बाहिर आउन सकेको छैन । प्रहरीले चालक निदाएको, गाडीको स्टेयरिङ फेल भएको वा तीव्र गतिका कारण सवारी अनियन्त्रित भएको हुन सक्ने अनुमानसहित अनुसन्धान अगाडि बढाएको छ ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) श्यामबहादुर खत्रीका अनुसार दुर्घटना भएको स्थानको सडक संरचना सामान्य नै छ । “घटनास्थलमा बाटो धेरै साँघुरो पनि छैन र त्यहाँ खासै अप्ठ्यारा घुम्तीहरू पनि छैनन्,” एसपी खत्रीले भने, “सडकको अवस्था सामान्य रहेकाले चालकको शारीरिक अवस्था, गाडीको यान्त्रिक पक्ष र सवारीको गतिबारे सूक्ष्म अनुसन्धान गर्नुपर्ने देखिएको छ ।” अनुसन्धान पूरा नभएसम्म दुर्घटनाको ठोस कारण यही हो भन्न नसकिने प्रहरीको भनाइ छ ।

क्षमताभन्दा बढी यात्रु, चेकपोस्टमा अभिलेख शून्य

दुर्घटनाग्रस्त विद्युतीय माइक्रोबसको सिट क्षमता जम्मा १४ जनाको मात्र रहे पनि त्यसमा बालबालिकासहित २० जना यात्रु सवार रहेको खुलेको छ । मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी (प्रजिअ) वसन्त अधिकारीका अनुसार उक्त सवारीसाधनमा यात्रा गर्ने यात्रुहरूको विवरण बाटोमा पर्ने कुनै पनि प्रहरी चेकपोस्टमा दर्ता भएको पाइएन ।

प्रस्थान बिन्दु नजिकैको फर्पिङ प्रहरी चेकपोस्टमा समेत यात्रुको अभिलेख नराखिएको प्रजिअ अधिकारीले जानकारी दिए। यस मार्गमा सवारीको गति र समय नियन्त्रण गर्न ‘टाइमकार्ड’ प्रणाली लागू गरिएको भए तापनि त्यसको कार्यान्वयन फितलो देखिएको छ । यस घटनाले सवारीसाधनमा कोचाकोच यात्रु राख्ने प्रवृत्ति, चालकको पर्याप्त विश्राम र राजमार्गमा हुने सुरक्षा जाँचको प्रभावकारितामाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ ।

तीन महिनामा भएका चार ठूला दुर्घटनाको विवरण

पछिल्लो तीन महिनाको अन्तरालमा भीमफेदी–कुलेखानी सडकखण्डमा चारवटा ठूला दुर्घटना भएका छन्ः

भदौ २ (जुरीखेत): बिहान करिब ७ बजे वीरगञ्जतर्फ जाँदै गरेको प्रदेश ३–०१–००२ झ ५१८३ नम्बरको स्कारपियो भीमफेदी–६, जुरीखेतमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा न्यायाधीश गोकर्ण डाँगी, रजिस्ट्रार तारादत्त बडूलगायत घाइते भएका थिए । सोही दुर्घटनामा घाइते भएकी रजिस्ट्रार बडूकी श्रीमती लक्ष्मीको उपचारका क्रममा मृत्यु भएको थियो ।

भदौ ३० (सुकौरा): काठमाडौँबाट वीरगञ्जतर्फ जाँदै गरेको मधेस प्रदेश ०३–००१ ज ०७२० नम्बरको विद्युतीय गाडी इन्द्रसरोवर गाउँपालिका–२, सुकौरामा सडकबाट करिब एक हजार मिटर तल खस्दा ५ जनाको मृत्यु र ३ जना घाइते भएका थिए ।

असोज २० (धानगोदाम): हेटौँडाबाट काठमाडौँतर्फ जाँदै गरेको ल्यान्डक्रुजर गाडीले विपरीत दिशाबाट आइरहेको मोटरसाइकललाई भीमफेदी–६, धानगोदाममा ठक्कर दिँदा मोटरसाइकल चालक महेश्वर घिमिरे खत्रीको ज्यान गएको थियो भने अन्य २ जना घाइते भएका थिए ।

कात्तिक २६ (चिसापानीगढी): काठमाडौँबाट सर्लाही जाँदै गरेको विद्युतीय माइक्रोबस दुर्घटना हुँदा चालकसहित १४ जनाको मृत्यु र ६ जना घाइते भए । यी चार घटनामा क्रमशः १, ५, १ र १४ गरी कुल २१ जनाको ज्यान गएको छ ।

घटनाको छानबिन गर्न पाँच सदस्यीय समिति

बिहीबारको दुर्घटनाको सत्यतथ्य पत्ता लगाउन जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरले पाँच सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरेको छ । सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी शेषकान्त पौडेलको संयोजकत्वमा गठित उक्त समितिमा जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी निरीक्षक उमाशंकर प्रसाद, जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका प्रहरी निरीक्षक रमेश विष्ट, बागमती प्रदेश आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयकी कानुन अधिकृत अनुशिया भट्टराई र बागमती पूर्वाधार विकास कार्यालयका इन्जिनियर निरज महत सदस्य रहेका छन् ।

समितिलाई दुर्घटनाको वास्तविक कारण खोतल्ने, सडक तथा सवारी सुरक्षामा देखिएका कमजोरीको अध्ययन गर्ने र भविष्यमा यस्ता दुर्घटना रोक्न चाल्नुपर्ने कदमबारे सुझावसहित ७ दिनभित्र प्रतिवेदन बुझाउने कार्यादेश दिइएको छ ।

सडक सुरक्षामा ठोस सुधारको खाँचो

काठमाडौँ उपत्यका र मधेस जोड्ने सबैभन्दा छोटो रुट भएकाले यस सडकमा साना तथा यात्रुवाहक सवारीको चाप उच्च छ । तर, बारम्बार दोहोरिरहेका कहालीलाग्दा दुर्घटनाहरूले सडकको भौतिक सुधार, जोखिमपूर्ण क्षेत्रमा क्र्यास ब्यारियर (सुरक्षा बार) को व्यवस्था, चालकको कार्यघण्टा र विश्रामको सुनिश्चितता, सवारीसाधनको नियमित यान्त्रिक परीक्षण तथा ट्राफिक निगरानीलाई कडाइका साथ लागू गर्नुपर्ने टड्कारो आवश्यकता औँल्याएको छ । छानबिन समितिको प्रतिवेदनले दोषीलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउनुका साथै सुरक्षित यात्राको आधार तय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।